وب جهان‌شمول٬ وب جهان‌گستر٬ یا به طور ساده وب (World Wide Web – WWW) عمده‌ترین محیط خدماتی اینترنت است که امکانات چند رسانه‌ای برای دستیابی به داده‌ها٬ اطلاعات٬ و دانش را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. وب در سال ۱۹۸۹ توسط دانشمند انگلیسی تیم برنرز لی اختراع شد.

وب یک فضای جهانی اطلاعات است که مردم می‌توانند توسط اینترنت در آن بخوانند یا بنویسند.

ادامه مطالعه ←

وب نوشت، وبلاگ یا بلاگ، نوعی صفحات اینترنتی است که مطالب آن بر مبنای زمانی که ثبت شده گروهبندی و به ترتیب از جدید ترین واقعه به قدیم ارائه میشود [۱]. نویسنده وبلاگ،که ممکن است بیش از یک نفر باشد به گزارش مداوم رویدادها، خاطرات، و یا عقاید یک شخص یا یک سازمان می پردازد. واحد مطالب در وبلاگ، «پست» است، در حالی که واحد مطالب در وب‌گاه صفحه است. [۲]  معمولاً در انتهای هر مطلب، برچسب تاریخ و زمان، نام نویسنده و پیوند ثابت به آن یادداشت ثبت می‌شود. فاصلهٔ زمانی بین مطالب وب‌نوشت لزوماً یکسان نیست و زمان نوشته‌شدن هر مطلب به خواست نویسندهٔ وب‌نوشت بستگی دارد. مطالب نوشته شده در یک وب‌نوشت همانند محتویات یک وب‌گاه معمولی در دسترس کاربران قرار می‌گیرد. در بیشتر موارد وب‌نوشت‌ها دارای روشی برای دسترسی به بایگانی یادداشت‌ها هستند (مثلاً دسترسی به بایگانی بر حسب تاریخ یا موضوع). بعضی از وب‌نوشت‌ها امکان جستجو برای یک واژه یا عبارت خاص را در میان مطالب به کاربر می‌دهند.

واژه‌شناسی و واژه‌گزینی

واژهٔ وبلاگ اولین‌بار توسط یورن بارگر استفاده شد که یک هم‌آمیزی از دو واژهٔ وب[۳] و لاگ[۴] است. واژهٔ لاگ، واژه‌ای‌ست از ریشه واژه یونانی لوگاس[۵] که در قرون میانه در معنای دفتر گزارش سفر کشتی‌ها به کار می‌رفته‌است. لاگ در زبان تخصصی رایانه به پرونده‌هایی گفته می‌شود که گزارش وقایع رخ‌داده در رایانه را ثبت می‌کنند. بلاگ نیز شکل کوتاه‌شده وبلاگ است.

انواع وب‌نوشت

به جز نوع نوشتاری وب‌نوشت، با گسترش روزافزون فناوری‌های اینترنتی، سامانه‌های نوینی از وب‌نوشت نیز گسترش پیدا کرده‌است.

در حال حاضر وب‌نوشت‌ها به صورت‌های مختلفی مانند فوتوبلاگ، ویدئو بلاگ، فلش بلاگ، پاد کست و صدا بلاگ نیز وجود دارند.

تاریخ وب‌نویسی

نخستین وب‌نوشت دنیا SCRIPTING NEWS متعلق به دیوید واینر بود. در آغاز سال ۱۹۹۹ ۲۳ وب‌نوشت در اینترنت وجود داشت و در عرض چند ماه تعداد آن‌ها به میلیون‌ها وب‌نوشت رسید که از نقاط مختلف جهان می‌نوشتند [۶].

در ایران نخستین وب‌نوشت را سلمان جریری در ۱۶ شهریور ۱۳۸۰ ایجاد کرد و موج وب‌نویسی با انتشار راهنمای ساخت وب‌نوشت توسط حسین درخشان در ایران آغاز شد[۷] و در سال اول حدود ۱۰۰ وبلاگ ایجاد شد و سال‌های بعدی با ایجاد سرویس‌های پرشین بلاگ، بلاگ اسکای و بلاگفا به ده‌ها هزار رسید[۸].

در میان افغانان نخستین وب‌نوشت را ضیا افضلی به نام «غزل امروز افغانستان» از کانادا نوشته‌است. نخستین وب‌نوشتی که از داخل افغانستان نوشته شده‌است را وحید پیمان ایجاد کرد[۹].

خطای ۴۰۴ خطایی است که در پروتکل HTTP اتفاق می‌افتد و مربوط به زیر صفحه وب‌گاه‌هایی است که وجود ندارد و یا سرور آن را پیدا نمی‌کند.

اتحاد جماهیر شوروی آن زمان موشکی با نام «اسپونیک» (Spotnik) را به فضا می‌فرستد و نشان می‌دهد دارای قدرتی است که می‌تواند شبکه‌های ارتباطی آمریکا را توسط موشک‌های بالستیک و دوربرد خود از بین ببرد. آمریکایی‌ها در پاسخگویی به این اقدام روس‌ها, موسسه پروژه‌های تحقیقی پیشرفته “ARPA” را به‌وجود آوردند. هدف از تاسیس چنین موسسه‌ای پژوهش و آزمایش برای پیدا کردن روشی بود که بتوان از طریق خطوط تلفنی, کامپیوترها را به هم مرتبط نمود. به طوری که چندین کاربر بتوانند از یک خط ارتباطی مشترک استفاده کنند. در اصل شبکه‌ای بسازند که در آن داده‌ها به صورت اتوماتیک بین مبدا و مقصد حتی در صورت از بین رفتن بخشی از مسیرها جابه‌جا و منتقل شوند. در اصل هدف “ARPA” ایجاد یک شبکه اینترنتی نبود و فقط یک اقدام احتیاطی در مقابل حمله احتمالی موشک‌های اتمی دوربرد بود. هر چند اکثر دانش امروزی ما درباره شبکه به‌طور مستقیم از طرح آرپانت “ARPPA NET” گرفته شده‌است. شبکه‌ای که همچون یک تار عنکبوت باشد و هر کامپیوتر ان از مسیرهای مختلف بتواند با همتایان خود ارتباط دااشته باشد واگر اگر یک یا چند کامپیوتر روی شبکه یا پیوند بین انها از کار بیافتاد بقیه باز هم بتوانستند از مسیر‌های تخریب نشده با هم ارتباط بر قرار کنند. این ماجرا با وجودی که بخشی از حقایق به‌وجود آمدن اینترنت را بیان می‌کند اما نمی‌تواند تمام واقعیات مربوط به آن را تشریح کند. باید بگوییم افراد مختلفی در تشکیل اینترنت سهم داشته‌اند آقای “Paul Baran” یکی از مهمترین آنهاست. آقای باران که در دوران جنگ سرد زندگی می‌کرد می‌دانست که شبکه سراسری تلفن آمریکا توانایی مقابله با حمله اتمی شوروی سابق را ندارد. مثلا اگر رییس جمهور وقت آمریکا حمله اتمی متقابل را دستور دهد, باید از یک شبکه تلفنی استفاده می‌کرد که قبلا توسط روس‌ها منهدم شده بود. در نتیجه طرح یک سیستم مقاوم در مقابل حمله اتمی روس‌ها ریخته شد.آقای باران (Baran) تشکیل و تکامل اینترنت را به ساخت یک کلیسا تشبیه کرد و معتقد بود, طی سال‌های اخیر هر کس سنگی به پایه‌ها و سنگ‌های قبلی بنا اضافه می‌کند و انجام هر کاری وابسته به کارهای انجام شده قبلی است. بنابراین نمی‌توان گفت, کدام بخش از کار مهمترین بخش کار بوده‌است و در کل پیدایش اینترنت نتیجه کار و تلاش گروه کثیری از دانشمندان است. داستان پیدایش اینترنت با افسانه و واقعیت در هم آمیخته شده‌است. در اوایل دهه ۶۰ میلادی آقای باران طی مقالاتی پایه کار اینترنت امروزی را ریخت. اطلاعات و داده‌ها به صورت قطعات و بسته‌های کوچکتری تقسیم و هر بسته با آدرسی که به آن اختصاص داده می‌شود به مقصد خاص خود فرستاده می‌شود. به این ترتیب بسته‌ها مانند نامه‌های پستی می‌توانند از هر مسیری به مقصد برسند. زیرا آنها شامل آدرس فرستنده و گیرنده هستند و در مقصد بسته‌ها مجددا یکپارچه می‌شوند و به صورت یک اطلاعات کامل درمی‌آیند. آقای باران (Baran) طی مقالاتی اینچنینی ساختمان و ساختار اینترنت را پیش‌گویی کرد. او از کار سلول‌های مغزی انسان به عنوان الگو استفاده کرد, او معتقد بود: وقتی سلول‌های مغزی از بین بروند, شبکه عصبی از آنها دیگر استفاده نمی‌کند و مسیر دیگری را در مغز انتخاب می‌کند. از دیدگاه وی این امکان وجود دارد که شبکه‌ای با تعداد زیادی اتصالات برای تکرار ایجاد شوند تا در صورت نابودی بخشی از آن, همچنان به صورت مجموعه‌ای به هم پیوسته کار کند. تا نیمه دهه ۶۰ میلادی کسی به نظرات او توجه‌ای نکرد. تا اینکه در سال ۱۹۶۵ نیروی هوایی آمریکا و«آزمایشگاه‌های بل» به نظرات او علاقه‌مند شدند و پنتاگون با سرمایه‌گذاری در طراحی و ساخت شبکه‌ای براساس نظریات او موافقت کرد. ولی آقای باران (Baran) بنابر دلایلی حاضر با همکاری با نیروی هوایی آمریکا نشد. در این میان دانشمندی با نام تیلور (Tailon) وارد موسسه آرپا (ARPA) شد. او مستقیما به آقای هرتسفلد رییس موسسه پیشنهاد کرد: (ARPA) آرپا هزینه ایجاد یک شبکه آزمایشی کوچک با حداقل چهار گره را تامین کند که بودجه آن بالغ بر یک میلیون دلار می‌شد. با این پیشنهاد تیلور تجربه‌ای را آغاز کرد که منجر به پیدایش اینترنت امروزی شد. او موفق شد در سال ۱۹۶۶, دو کامپیوتر را در شرق و غرب آمریکا به هم متصل کند. با این اتصال انقلابی در نحوه صدور اطلاعات در دنیای ارتباطات رخ داد که نتیجه آن را امروز همگی شاهد هستیم. این شبکه به بسته‌هایی (packet) از داده‌ها که به وسیله کامپیوتر‌های مختلف ارسال می‌شدند اتکا داشت. پس از انکه ازمایشها سودمندی انرا مشخص کردند سایر بخش‌های دولتی و دانشگاهها پژوهشی تمایل خود را به وصل شدن به ان اعلام کردند . ارتباطات الکترونیکی به صورت روشی موثر برای دانشمندان و دیگران به منظور استفاده مشترک از داده‌ها در امد. در همان زمان که ARPAnet در حال رشد بود تعدادی شبکه پوشش محلی (LAN) در نقاط مختلف آمریکا به وجود امد. مدیران LAN‌ها نیز به وصل کردن کامپیوتر‌های شبکه‌های خود به شبکه‌های بزرگتر اقدام کردند . پروتوکل اینترنت ARPAnet IP زبان استاندارد حکمفرما برای برقراری ارتباط کامپیوتر‌های شبکه‌های مختلف به یکدیگر شد.تاریخ تولد اینترنت به طور رسمی اول سپتامبر ۱۹۶۹ اعلام شده‌است. زیرا که اولین “IMP” در دانشگاه “UCLA” واقع در سانتاباربارا در این تاریخ بارگذاری شده‌است. از اوایل دهه ۱۹۹۰ رشد استفاده از اینترنت به صورت تصاعدی افزایش یافت . یکی از علل چنین استقبالی ابزار جستجویی مانند Gopher و archie بوده‌است اما اینها در سال ۱۹۹۱ تحت تاثیر word wide web قرار گرفتند که به وسیله CERN یا ازمایشگاه فیزیک هسته‌ای اروپا ساخته شد . با ان که اینترنت از ابتدا طوری بود که مبادله اطلاعات برای تازه واردان بسیار ساده باشد. بزرگترین جهش در وب در سال ۱۹۹۳ با عرضه نرم افزار موزاییک mosaic که نخستین برنامه مرورگر وب گرافیکی بود به وجود امد. برنامه موزاییک محصول تلاش دانشجویان و استادان بخش “مرکز ملی کاربردهای ابر کامپیوتر ” در دانشگاه ایلینویز آمریکا بود. برای نخستین بار موزاییک امکانات اشاره و کلیک (به وسیله موش) را فراهم کرد. کاربران می‌توانستند صفحات وب (web page) یا مجموعه‌ای از متن و گرافیک را کنار هم بگذارند تا هر کسی که میخواست انها را بتواند روی اینترنت ببیند. وقتی با موش روی کلمه‌ها یا تصاویر خاصی که hyper link نامیده می‌شد کلیک می‌کردند برنامه موزاییک به طور خود کار یک صفحه دیگر باز می‌کرد که به کلمه یا تصویر خاص و کلیک شده اختصاص داشت. بهترین بخش این سیستم انجا بود که hyper link‌ها می‌توانستند به صفحاتی روی همان کامپیوتر یا هر کامپیوتر دیگر اینترنت با خدمات وب اشاره کنند. صفحات وب هر روز متولد می‌شدند و مفهوم موج سواری یا surfing روی وب متولد شد. اواسط سال ۱۹۹۴ سه میلیون کامپیوتر به اینترنت وصل شده بود و در ان هنگام اجرای عملیات اهسته نشده بود. صفحات جدید وب که شامل همه چیز از اسناد دولتی تا مدارک شرکت‌ها و مدل‌های جدید لباس بود در سراسر دنیا چندین برابر شد . موزاییک و جانشینان ان مانند navigator محصول شرکت ” نت اسکیپ ” اینترنت را از قلمرو علمی به میان مردم اوردند. طبق اخرین امار ۵۱ درصد کاربران بعد از سال ۱۹۹۵ وارد این محیط شده‌اند. میلیون‌ها انسانی که از اینترنت استفاده می‌کنند نیازی ندارند که نکات فنی مانند TCP/IP را بدانند . امروزه شرکتهای خدمات دهنده اینترنت یا ISP این کار را به عهده دارند.رشد روز افزون ان و ساده تر شدن استفاده ان همچنان ادامه دارد . هر چه تعداد مردم بیشتری به اینترنت رجوع کنند تعداد شرکت‌های سازنده برنامه‌های اینترنت بیشتر می‌شود.با انکه بعضی از عاشقان اینترنت ان را نوعی شیوه زندگی می‌دانند. در نظر بیشتر کاربران منبع سرگرمی اطلاعات است ولی بیشترین مصرف ان پست الکترونیکی یا همان email است که یکی از ابزار‌های ارتباطی کار امد به شمار می‌رود. پیامها از کامپیوتری به کامپیوتر دیگر با سرعت پرواز می‌کنند و منتظر میمانند تا شخص فرصت خواندن انها را پیدا کند . وب امکانات خوبی برای کپی از نرم افزارهای مجاز از لحاظ کپی فراهم میسازد. وقتی که می‌بینیم که در مدت کوتاهی اینترنت به چنین رشدی نایل آمده است, مطمئنا دشوار خواهد بود که آینده او را پیش بینی کنیم. طبق نظر کارشناسان ماهانه ۱۰ درصد به تعداد کاربران اینترنت افزوده می‌شود ولی تعداد دقیق کاربران که روزانه از آن استفاده می‌کنند مشخص نیست. هرچند که پاره‌ای از کارشناسان تعداد آنها را تا ۹۰۰ میلیون نفر حدس می‌زنند. تعداد رسمی کاربران اینترنتی را در سال ۲۰۰۰ کارشناسان ۵۰۰ میلیون نفر اعلام کرده بودند. قطعا در سال‌های آینده تحولات شگرفی را در زمینه شبکه‌های اینترنتی شاهد خواهیم بود. به‌وسیله اینترنت انسان به راه‌های جدیدی دست پیدا کرد. در کنار این شانس جدید توسط اینترنت,‌ باید بگوییم خطراتی نیز در رابطه با سیاست و اقتصاد و علم به دنبال خواهد داشت. فرم امروزی اینترنت مدیون همکاری تمام کاربران اینترنت در سرتاسر گیتی است که با این تصور که اطلاعات موجود در سطح جهان را به راحتی با یکدیگر مبادله کنند. این تصوری بود که آقای باران(Baran) از اینترنت داشت و امیدواریم در آینده نیز تکامل اینترنت در این مسیر باشد. ترسیمی از وب‌گاه‌هایی که تنها ۰٫۰۰۰۱٪ از فضای WWWشبکه جهانی اینترنت را به خود اختصاص داده‌اند ولی اکثر ترافیک کل شبکه اینترنت را در خود جای داده‌اند. تاریخچه اینترنت در ایران سال ۱۳۷۱: تعداد کمی از دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری و از طریق پروتکل UUCP به اینترنت وصل می‌شوند تا با دنیای خارج ایمیل رد و بدل کنند. سال ۱۳۷۲ :در سال ۱۳۷۲ هجری شمسی ایران نیز به شبکه اینترنت پیوست. نخستین رایانه‌ای که در ایران به اینترنت متصل شد مرکز تحقیقات فیزیک نظری در ایران بود. در حال حاضر نیز این مرکز یکی از مرکزهای خدمات اینترنت در ایران است .مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، بعنوان تنها نهاد ثبت اسامی قلمرو [ir.] در ایران به رسمیت شناخته می‌شود. این قلمرو مشخّصه تعیین شده برای هویّت ایران در فضای اینترنت است. سال ۱۳۷۳ : مؤسسه ندا رایانه تأسیس می‌شود. پس از راه‌اندازی اوّلین بولتن بورد (BBS)، در عرض یک سال نیز اوّلین وب سایت ایرانی داخل ایران را راه‌اندازی می‌کند. همچنین، این مؤسسه روزنامه «همشهری» را به زبان فارسی در اینترنت منتشر می‌کند، که این اوّلین روزنامه رسمی ایرانی در وب محسوب می‌شود. در همین سال به‌دنبال اتصال به اینترنت از طریق ماهواره کانادائی «کد ویژن» (Cadvision)، مؤسسه ندا رایانه فعالیت بازرگانی خود را بعنوان اوّلین شرکت خدمات سرویس اینترنتی (ISP) آغاز می‌کند. سال ۱۳۷۴ :مجلس ایران تأسیس شرکت «امور ارتباطات دیتا» تحت نظر شرکت مخابرات ایران را تصویب می‌کند و مسؤلیت توسعه خدمات دیتا در سطح کشور را بطور انحصاری در اختیار آن شرکت قرار می‌دهد. سال ۱۳۷۷ :پروژه یونیکد در ایران با قرارداد شورای عالی انفورماتیک و همکاری بنیاد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مدیریت فنّی دانشگاه صنعتی شریف تحت عنوان «فارسی وب» آغاز می‌شود. هدف پروژه اینست که با گنجاندن کامل و جامع الفبای فارسی در استاندارد یونیکد، نشر فارسی در کامپیوتر، مخصوصاً اینترنت و وب، استاندارد شود و اصولاً مشکل قلم (فونت)‌های غیر استاندارد موجود در نرم افزارهای ایرانی حل شود.

وب‌گاه یا وب‌سایت (به انگلیسی: Website یا  Web Site) مجموعه‌ای از صفحات وب است که دارای یک دامنه اینترنتی یا زیردامنه‌اینترنتی مشترک‌اند و روی تور جهان گستر شبکه اینترنت قرار می‌گیرد.

صفحه وب سندی است که معمولاً به صورتHTML نوشته می‌شود و همواره با استفاده از پروتکل HTTP می‌توان به آن دسترسی پیدا کرد. پروتکل HTTP اطلاعات را از سرور وب‌گاه به مرورگر وب کاربر منتقل می کند تا این اطلاعات برای کاربر نمایش داده شوند.

همه سایت‌های وب در کنار هم یک تور جهان گستر عظیم از اطلاعات را تشکیل می‌دهند.

دسترسی به صفحات وب‌گاه از طریق یک ریشه مشترک URL با نام صفحه اصلی(homepage) امکان پذیر است که این صفحه اصلی از لحاظ فیزیکی رو همان سرور قرار می‌گیرد. URL های صفحات آنها را به صورت هرمی سازماندهی می‌کنند اگرچه ابرلینک‌های موجود میان آنها تعیین می‌کنند که چگونه کاربر اطلاعات را ببینند و چگونه ترافیک وب بین بخش‌های مختلف سایت تقسیم شود.

برای دسترسی به اطلاعات برخی از سایت‌های وب می‌بایست حق اشتراک داشته باشید. از میان سایت‌های که برای ورود به آنها به اشتراک نیاز دارید می‌توان به سایت‌های مستهجن اینترنتی، بخش‌هایی از سایت‌های خبری، سایت‌های بازی، میزگردهای اینترنتی، خدمات پست الکترونیک، وب و سایت‌های ارائه کننده داده‌های بلادرنگ بازار بورس اشاره کرد.

تاریخچه

اولین وب‌گاه در سال ۱۹۹۱ به صورت آنلاین در اختیار کاربران قرار گرفت. در ۳۰ آپریل ، ۱۹۹۳؛ CERN اعلام کرد که استفاده از تور جهان گستر برای عموم افراد رایگان است. نسخه ای از اولین صفحه وب که توسط تیم برنرز- لی ایجاد شد در آدرس [۱] قرار دارد.

مرور

وبگاه می‌تواند محصول تلاش یک فرد یا یک گروه باشد که با هدف خاصی تهیه می‌شود. هر وب‌گاه می‌تواند ابرلینک‌های (hyperlink) به بقیه وب‌سایت‌ها داشته باشد و بنابراین گاهی اوقات کاربر نمی‌تواند میان سایت‌های مختلف تمایز آشکاری قائل شود.

وب‌گاه‌ها به زبان HTML (زبان برنامه نویسی ابرمتن) نوشته می‌شوند و یا پس از آنکه در زبان دیگری نوشته می‌شوند به زبان HTML تبدیل می‌شوند و دسترسی به آنها از طریق یک نرم‌افزار با نام مرورگر وب یا مشتری HTTP امکان پذیر است. دسترسی به سایت‌های وب از طریق کامپیوترهای موجود روی شبکه اینترنت یا وسایل مرتبط با اینترنت شامل کامپیوترهای رومیزی، لپ‌تاپ‌ها، PDAها و تلفن‌های همراه امکان پذیر است.

یک سیستم کامپیوتری که با عنوان وب سرور و همچنین سرور HTTP شناخته می‌شود میزبان وب‌گاه است. اصطلاحات سرور وب و HTTP می‌توانند به نرم‌افزاری اشاره کنند که روی این سیستم‌های کامپیوتری اجرا می‌شوند و داده‌های مربوط به صفحات وب را بازیابی می‌کنند و در مقابل درخواست کاربران وب‌گاه، اطلاعات را تحویل می‌دهند. کارساز اچ‌تی‌تی‌پی آپاچی معروفترین نرم‌افزار سرور وب موجود است. بر طبق آمارهای نت کرفت و همچنین IIS از شرکت مایکروسافت هم کاربرد بسیار زیادی دارد.

وب‌گاه ایستا وب‌گاهی است که اطلاعات آن به ندرت تغییر می‌کنند و تغییر اندک اطلاعات در آنها توسط نرم‌افزارهای ویرایش شخصی صورت می‌گیرد. نرم‌افزارهای ویرایش گر مهم که کاربرد شخصی فراوانی دارند عبارتند از:

* ویرایش گرهای متن مانند Notepad یا برنامه‌های ویرایشگر متنی که در آنها می‌توان فایل HTML را مستقیماً ویرایش کرد.
* ویرایشگرهای WYSIWYG مانند Microsoft FrontPage و Macromedia Dreamweaver که در آنها اطلاعات سایت توسط یک واسط GUI ویرایش شده و فایل HTML توسط نرم‌افزار ویرایش گر به صورت خودکار تولید می‌ شود.
* ویرایشگرهای الگومحور مانند Rapidweaver و iWeb که به کاربران اجازه می‌دهند به سرعت حتی بدون هیچ آشنایی با HTML و تنها با انتخاب الگوی مورد نظر خود از میان الگوهای موجود، سایت وب مورد نظرشان را ایجاد کرده و آنرا روی سرور وب قرار دهند. افزودن رنگ و تصویر و متن به الگو با استفاده از یک DTP صورت می‌گیرد که در این صورت نیازی به آشنایی با کد HTML وجود ندارد.

وب‌گاه پویا وب‌گاهی است که دائماً با کاربران در تبادل اطلاعات است و اطلاعات آن به سرعت تغییر می‌کند. ارتباط با کاربر از طریق متغیرهای پایگاه داده مانند متغیرهای نشست، متغیرهای بخش سرور (داده‌های محیطی و …) یا کوکی‌های HTTP صورت می‌پذیرد و گاهی هم این ارتباط به صورت مستقیم رخ می‌دهد(مثلا از طریق حرکت موش‌وار بر روی بعضی قسمت‌ها صفحه). هنگامی که وب‌گاه درخواست کاربر برای اتصال به یک صفحه را دریافت می‌کند، صفحه مورد نظر به صورت خودکار توسط نرم‌افزار از انبار ذخیره موجود برداشته می‌شود و فرد می‌تواند به اطلاعات دسترسی پیدا کند. مثلاً سایت می‌تواند وضعیت ارتباط فعلی بین کاربر و دیالوگ را نشان دهد، وضعیت جدید را نمایش دهد و یا اطلاعات شخصی کاربر را در اختیار وی قرار دهد.

سیستم‌های نرم‌افزاری تنوع بسیار زیادی دارند و از میان آنها می‌توان به صفحات سرور فعال (ASP)، صفحات سرور جاوا (JSP) و زبان برنامه نویسی PHP اشاره کرد که در تولید سایت‌های وب پویا کاربرد زیادی دارند. ممکن است اطلاعات سایت از یک یا چند پایگاه داده بازیابی شوند و یا در بازیابی آنها از تکنولوژی‌های XML محور مانند RSS استفاده کنیم. محتویات ایستا را می‌توان به صورت پویا تولید کرد که این تولید اطلاعات می‌تواند به صورت موقتی بوده یا بر اساس وقوع رخداد خاصی صورت پذیرد. در این صورت برای استفاده از موتور پویای اختصاص یافته به هر کاربر یا هر اتصال کارآیی سیستم کاهش نمی‌یابد.

اپلتها می‌توانند توانایی‌های مرورگرهای وب را افزایش دهند و از آنها برای نشان دادن “محتویات فعال” استفاده کنند. از میان این نرم‌افزارها می‌توان به Flash یا اپلت‌های نوشته شده به زبان جاوا اشاره کرد. DHTML در به روز سازی بلادرنگ صفحات وب کاربرد زیادی دارند (در صورت استفاده از این تکنیک، برای اعمال تغییرات به اطلاعات موجود لازم نیست به بارگذاری بپردازید)،‌ که در آنها از مدل شیءگرای سند(DOM) و جاوااسکرپیت استفاده شده است که در مرورگرهای وب مدرن به صورت پیش ساخته دیده می‌شوند.

شیوه نگارش

همان طور که گفته شد این کلمه به روش‌های متعددی نوشته می‌شود. اگرچه معمولاً از “website” استفاده می‌کنیم اما در کتاب شیوه نگارش اسوشیتد پرس، رویترز، مایکروسافت ، محافل علمی و فرهنگ‌های لغتی مانند آکسفورد و مریام وبستر حرف اول به صورت بزرگ نوشته شده و از دو کلمه استفاده می‌شود : “Web site” دلیل آن این است که “Web” کلمه ای عمومی نیست و شکل مختصر عبارت “World Wide Web” است. همچنین ممکن است آن را به صورت دو کلمه بنویسیم اما حرف اول را بزرگ نکنیم. به هر حال ممکن است تا یکنواخت شدن شیوه نگارش این کلمه مدت زمان زیادی طول بکشد. این اختلاف دیدگاه در مورد مشتقات این کلمه مانند “Web master”/”webmaster” نیز وجود دارد. در فهرست کتاب نگارش مطبوعات کانادا و فرهنگ لغت آکسفورد کانادایی از “website” و “web page” به عنوان شیوه نگارش مطلوب یاد شده است.

انواع وب‌گاه‌ها

وب‌گاه‌های گوناگون با محتویات و کاربردهای مختلف بر روی اینترنت به چشم می‌خورند که در طبقه بندی آنها روش‌های متعددی وجود دارد. برخی از این طبقه بندی‌ها عبارتند از :

* وب‌گاه‌های وابسته: یک پورتال وب که علاوه بر CMS خود، اطلاعات بقیه ارائه دهندگان خدمات را به ازای دریافت مبلغی در اختیار کاربران قرار می‌دهند. معمولاً سه ارتباط اصلی قابل تصور است. موسسات وابستهمانند cj.com ، آژانس‌های تبلیغاتی مانند ebay.com و مصرف کنندگان مانند یاهو.
* وب‌گاه‌های آرشیو: که در نگهداری از طالعات با ارزش کاربرد دارند. برای نمونه : Internet Archive که از سال ۱۹۹۶ میلیاردها صفحه وب قدیمی (و جدید) را در خود جای داده است و Google Groups که تا اوایل سال ۲۰۰۵ بیش از ۸۵۴/۰۰۰/۰۰۰ پیام ارسال شده به گروه‌های بحث و خبر یوزنت را در خود ذخیره کرده است.
* بلاگ (یا “وبلاگ”): سایت‌هایی که در آنها افراد اطلاعات روزانه خود را نگهداری یم کنند و گاهی هم میزگردهای مختلف را در بر می‌گیرند. برای مثال می‌توان به blogger.com و wordpress.com اشاره کرد.
* وب‌گاه‌های بازرگانی: که در ارتقاء خدمات یا رونق بازرگانی کاربرد دارند.
* وب‌گاه‌های تجاری یا سایت تجارت الکترونیک: که برای خرید کاملاً مورد استفاده قرار می‌گیرد، مانند :‌ amazon.com
* وب‌گاه‌های ارتباطی: سایتی که در آن افراد با علایق مشترک به تبادل اطلاعات می‌پردازند، معمولاً از طریق گفتگو یا بردهای پیام، برای مثال:‌MySpace.
* وب‌گاه‌های پایگاه داده: سایتی که کاربرد اصلی آن در جستجو و نمایش محتویات پایگاه‌های داده خاص مانند IMDB(بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها).
* وب‌گاه‌های تولید نرم‌افزار: سایتی که هدف آن ارائه اطلاعات و منابع مربوط به تولید نرم‌افزار٬ مهندسی نرم‌افزار، طراحی وب و مواردی از این قبیل است.
* وب‌گاه‌های دایرکتوری پایگاه داده: سایتی که حاوی مطالب مختلفی است که به صورت منظم طبقه بندی شده اند مانند دایرکتوری یاهو، دایرکتوری گوگل.
* وب‌گاه‌های دانلود: مشخصاً در دانلودکردن اطلاعات مثلاً نرم‌افزارها، نسخه‌های نمایشی بازی‌ها یا پس‌زمینه‌های کامپیوتری کاربرد دارند.
* وب‌گاه‌های استخدامی: به کارفرمایان اجازه می‌دهند که نیازهای کاری خود را از طریق اینترنت در اختیار کاربران قرار دهند. فرد جویای کار هم می‌تواند فرم درخواست همکاری را پر کرده و یا اطلاعات شخصی خود را در اختیار کارفرما قرار دهد.
* وب‌گاه‌های بازی: سایتی که افراد با مراجعه به آنها همانند مراجعه به “زمین بازی” به بازی می‌پردازند مانند pogo.com .
* وب‌گاه‌های دامنه‌ جغرافیایی: به نام‌های دامنه ای اشاره دارد که مشابه نام‌های مناطق جغرافیایی هستند مانند شهرها و کشورها برای مثال Richmond.com با آدرس اینترنتی www.richmond.com نام دامنه جغرافیایی ریچموند در ایالت ویرجینا است.
* وب‌گاه‌های خنده و سرگرمی: حاوی لطیفه و جوک و مطالب سرگرم کننده هستند.
* وب‌گاه‌های اطلاعاتی: نقش خبررسانی را بر عهده دارند و لزوماً با اهداف اقتصادی طراحی نشده اند مانند : RateMyProfessors.com و داشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا. اغلب موسسات دولتی ، آموزشی و غیرانتفاعی یک سایت خبررسانی هم دارند.
* وب‌گاه‌های جاوا اپلت: حاوی نرم افزار مورد نیاز برای اجرای برنامه خوب روی وب است.
* وب‌گاه‌های آینه ای: نسخه معادل یک وب‌گاه است.
* وب‌گاه‌های خبری: همانند سایت اطلاعاتی است اما تنها اخبار و تفاسیر خبری را ارائه می‌دهد.
* صفحه اصلی شخصی: توسط یک فرد یا یک گروه کوچک (مانند یک خانواده ) هدایت می‌شود و حاوی اطلاعاتی است که فرد به سلیقه خود روی تور جهان گستر قرار می‌دهد.
* وب‌گاه‌های فیش: وب‌گاهی که برای کسب اطلاعات مهم و امنیتی مانند رمزهای عبور و اطلاعات مربوط به کارت‌های اعتباری طراحی شده است و می‌تواند با گمراه کردن فرد اطلاعات شخصی وی مانند کد سرپرستی امنیت اجتماعی وی یا اطلاعات کارت‌اعتباری وی را به دست آورد. (phishing را ببینید) .
* وب‌گاه‌های سیاسی: سایتی که افراد بر روی آن دیدگاه‌های سیاسی خود را مطرح می‌کنند.
* وب‌گاه‌های نمره‌دهی: سایتی که در آن افراد یک موضوع خاص را ستایش کرده و یا از آن انتقاد می‌کنند. مانند ratemycar.com, ratemygun.com, ratemypet.com, hotornot.com.
* وب‌گاه‌های مرور: سایتی که در آن افراد نظرات خود را راجع به انواع محصولات و خدمات با یکدیگر مطرح می‌کنند.
* وب‌گاه‌های جویشگر: سایتی که در آن اطلاعات کلی و دروازه‌هایی برای دستیابی به اطلاعات بقیه سایت‌ها و جستجو در وب ارائه شده است. نمونه بارز این سایت‌ها، سایت گوگل و پرکاربردترین سایت از این نوع، سایت یاهو است.
* وب‌گاه‌های ترسناک: سایتی که حاوی تصاویر یا مطالبی ترسناک است. مانند rotten.com و ratemypoo.com .
* وب‌گاه‌های شکوائیه: sucks.com یک سایت وب معروف است که در آن افراد به انتقاد از اشخاص، مکان‌ها ، شرکت‌ها، دولت‌ها و سازمان‌ها می‌پردازند.
* وب‌گاه‌های پورتال وب: وب‌گاهی که دروازه یا پورتالی را به سوی بقیه منابع موجود روی شبکه اینترنت یا اینترانت باز می‌کند.
* ود سایت: وب‌گاهی که در آن جزئیات یک مراسم ازدواج مانند خاطرات، تصاویر، اطلاعات مربوط به آن ارائه می‌شود.
* وب‌گاه‌های ویکی: سایت‌هایی که در آن کاربران با همکاری یکدیگر به ویرایش می‌پردازند (مانند ویکی پدیا).

برخی از وب‌گاه‌ها را می‌توان در چندین طبقه بندی ارائه شده جای داد. مثلاً یک سایت تجاری می‌تواند ضمن ارائه محصول اسناد اطلاعاتی مختلف مانند مقالات سفید را ارائه کند. همچنین هر یک از طبقه بندی‌های ارائه شده دارای زیر طبقه بندی‌هایی نیز هستند. برای مثال، یک وب‌گاه‌هامستهجن نوعی سایت تجارت الکترونیک یا سایت بازرگانی است(چرا که تلاش دارد حق عضویت خود را به کاربران بفروشد). یک وب‌گاه‌ها طرفداری می‌تواند یک سایت افتخاری باشد که در آن سرپرست سیستم به یک شخصیت معروف ادای احترام می‌کند.

بسیاری از وب‌گاه‌های تجاری شکل و شمایلی شبیه بروشورهای wikitionary دارند و در آنها تبلیغات تجاری فراوانی وجود دارند. برخی از سایت‌ها هم وسیله ارتباطی افراد با یکدیگر از طریق گفتگوی وب هستند.

وب‌گاه‌ها دارای محدودیت‌های معماری هستند (مثلاً توان محاسباتی اختصاص یافته وب‌گاه محدود است). سایت‌های بسیار بزرگ مانند یاهو، مایکروسافت، گوگل سرورهای زیادی را به خدمت می‌گیرند و به تجهیزات بارگذاری پیشرفته ای نیاز دارند (مانند خدمات محتوای سیستم‌های سیسکو و سوئیچ‌های شبکه).

جوایز

جایزه وبی مجموعه ای از جوایز است که به “بهترین” وب‌گاه‌های جهان اعطا می‌شود.

واژه‌گزینی

وب‌گاه[۱] واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای واژهٔ نوین «وب‌سایت» (Website) در زبان انگلیسی می‌باشند.